Kaynak gösterilme (citation)
Kaynak gösterilme (citation), bir yanıtın veya metnin içerdiği bilginin dayandığı yayını, belgeyi ya da sayfayı adla veya bağlantıyla belirtmesidir. Yapay zeka aramalarında yanıtın yanında gösterilen kaynak bağlantıları bu ilişkinin görünür biçimidir. Yerel SEO'da ise işletme bilgilerinin dizinlerde yer alması anlamında kullanılır.
Yapay zeka aramada kaynak gösterilme
Kaynak gösterilme, bir iddianın, açıklamanın veya verinin hangi yayına dayandığını belirtir. Google’ın AI Overviews ve AI Mode özellikleri, ChatGPT’nin arama özelliği ve Perplexity, yanıtla birlikte bilgiyi aldıkları sayfalara bağlantı verir. Bağlantının gösterilmesi ile kullanıcının bu bağlantıya tıklaması ayrı olaylardır; kaynak görünürlüğü bir ziyaret gerçekleşmeden de oluşur. Bağlantılar yanıtın sonunda bir liste olarak, ilgili cümlenin yanında ya da ayrı bir kaynaklar panelinde gösterilebilir; gösterim biçimi araca ve yanıt türüne göre değişir.
Erişimle desteklenmiş üretim (retrieval-augmented generation, RAG), ilgili içeriklerin getirilmesini (retrieval) ve yanıt üretiminde kullanılmasını birleştirir. Kaynak bağlantısı sunan arama ürünlerinde bu içerikler yanıtla birlikte kaynak olarak gösterilir. Bu nedenle bir sayfanın kaynak olarak yer alabilmesi için önce erişim aşamasında getirilmesi gerekir; getirilme yöntemi sisteme göre değişir ve Google’ın AI özelliklerinde sayfanın Google Arama dizininde bulunmasını gerektirir.
Kaynak gösterilme ile anılma (brand mention) farklı kavramlardır. Anılma marka adının metinde geçmesidir; kaynak gösterilme ise bilginin dayanağının belirtilmesidir. Bir işletmenin sayfası, marka adı yanıtın anlatımında geçmeden kaynak olabilir; marka adı da hiçbir kaynak bağlantısı olmadan yanıtta yer alabilir.
Ölçüm ve raporlar
Google’ın yardım belgesine göre Search Console’daki Üretken yapay zeka performans raporu (Generative AI performance report), sitenin AI Overviews ve AI Mode içindeki bağlantı gösterimlerini sayfa, ülke, cihaz ve tarih kırılımıyla gösterir. Bing Webmaster Tools’un AI Performance raporu, Microsoft Copilot ve Bing’in yapay zeka yanıtlarında sitenin kaynak gösterildiği sayfaları ve atıf sayılarını raporlar.
Kaynak bağlantısından gelen ziyaretler Google Analytics 4’te ayrı izlenir. ChatGPT, Gemini ve Copilot gibi asistanlardan gelen ziyaretler Yapay Zeka Asistanı (AI Assistant) kanalında toplanır; Google’ın AI Overviews ve AI Mode özelliklerinden gelen tıklamalar ise bu kanala girmez, Organik Arama kanalında sayılır. Sabit bir soru setinin düzenli gözlemi, bu raporların kapsamadığı araçlarda hangi sayfaların kaynak gösterildiğini kayıt altına alır.
Yerel SEO’da kaynak kaydı
Yerel SEO’da citation terimi farklı bir anlamda kullanılır: İşletmenin ad, adres ve telefon bilgisinin (NAP: name, address, phone) dizinlerde, harita hizmetlerinde ve diğer sitelerde yer almasıdır (local citation). Google İşletme Profili yardım belgesi, yerel sıralama ölçütlerinden bilinirliği (prominence) işletmenin ne kadar tanındığıyla açıklar ve web genelindeki bağlantıları, makaleleri ve dizinleri bu bilginin kaynakları arasında sayar. Bu kayıtlarda bilgilerin tüm kaynaklarda aynı biçimde yazılması esas alınır.