Alt metin (alt etiketi)
Alt metin (alt text, alt etiketi), bir HTML görselinin içeriğini ve işlevini metin olarak tanımlayan `alt` özelliğidir. Ekran okuyucular görseli bu metinle seslendirir; görsel yüklenemediğinde yerine bu metin gösterilir. Arama motorları da görselin konusunu anlamak için alt metni, görselin çevresindeki metin ve dosya adıyla birlikte değerlendirir.
Teknik yapısı
“Alt etiketi” olarak da anılsa da alt, HTML’de bağımsız bir etiket değil, <img> öğesinin bir özelliğidir:
<img src="uretim-tesisi-montaj-hatti.jpg" alt="Üretim tesisindeki montaj hattında çalışan operatörler">HTML standardında alt özelliği, bilgi taşıyan görseller için zorunludur. Yalnızca süsleme amacı taşıyan ve sayfanın anlamına bilgi eklemeyen görsellerde ise özellik boş bırakılır (alt=""); böylece ekran okuyucular bu görselleri atlar. Özelliğin hiç yazılmaması ile boş değer verilmesi farklı durumlardır: Özellik bulunmadığında bazı ekran okuyucular dosya adını seslendirir.
Erişilebilirlik işlevi
Alt metnin birincil amacı erişilebilirliktir. Web İçeriği Erişilebilirlik Yönergeleri (Web Content Accessibility Guidelines, WCAG) 1.1.1 başarı ölçütü, belirtilen istisnalar dışında metin dışı içerik için eşdeğer amaca hizmet eden metin alternatifleri öngörür; yalnızca dekoratif içerik, yardımcı teknolojilerin yok sayabileceği biçimde sunulur. İyi bir alt metin görselin neyi gösterdiğini değil, sayfa bağlamında hangi bilgiyi verdiğini aktarır. Bir ürün sayfasındaki görselin alt metni ürünün adını ve ayırt edici özelliğini; bir grafikteki görselin alt metni ise grafiğin ortaya koyduğu sonucu anlatır. Bağlantı olarak kullanılan görsellerde alt metin, görselin görünümünü değil, bağlantının hedefini veya gerçekleştirilen işlemi tanımlar. Görselde yer alan anlamlı bir yazı sayfada ayrıca metin olarak bulunmuyorsa alt metin bu yazıyı içerir; karmaşık grafiklerin ayrıntılı bilgisi ise sayfanın başka bir bölümünde metin olarak da sunulur.
Arama motorlarındaki işlevi
Google, görselin konusunu belirlemek için bilgisayarlı görme yöntemlerinin yanında alt metni, görselin sayfa içindeki konumunu, çevresindeki metni, başlıkları ve dosya adını kullanır. Alt metin özellikle Google Görseller’de görselin hangi aramalarda gösterileceğinin belirlenmesinde ve bağlantı olarak kullanılan görsellerde bağlantı metni işlevi görmesinde önem taşır.
Google, alt metinlerin kısa ve açıklayıcı olmasını, anahtar kelimelerin bağlamla ilgisiz biçimde art arda sıralanmamasını önerir. Anahtar kelime doldurulmuş alt metinler, Google’ın spam politikalarında tanımlanan anahtar kelime doldurma uygulaması kapsamında değerlendirilebilir ve kullanıcı deneyimini olumsuz etkiler.
Ölçüm ve araçlar
Eksik veya boş alt metinler Lighthouse’un erişilebilirlik denetimi, WAVE ve axe gibi erişilebilirlik araçları ile Screaming Frog gibi tarama araçlarıyla toplu olarak tespit edilir. Ekran okuyucularla (NVDA, VoiceOver) yapılan elle test, alt metinlerin bağlam içinde anlamlı olup olmadığını en doğru biçimde gösterir. Google Search Console’da arama türü “Görsel” seçildiğinde görsel aramalardaki performans izlenir.